Gall troseddau bywyd gwyllt ac anifeiliaid fod yn faes cymhleth i’w ddeall.

I gael gwybod beth yw troseddau bywyd gwyllt, ewch i’n tudalen am droseddau bywyd gwyllt.

Ymhlith y troseddau sy'n ymwneud ag anifeiliaid nad ydyn nhw'n droseddau bywyd gwyllt, mae:

  • poeni da byw
  • dwyn da byw
  • hela
  • creulondeb i anifeiliaid
  • cŵn afreolus  mewn mannau cyhoeddus
  • cŵn sydd wedi’u gwahardd


Poeni da byw

Mae poeni da byw yn drosedd o dan Ddeddf Cŵn (Diogelu Da Byw) 1953.

‘Poeni’ yw lle mae ci yn erlid neu’n ymosod ar dda byw, gan achosi anafiadau neu ddioddefaint.

Nid bygythiad i fywoliaeth y ffermwr neu’r tirfeddiannwr yn unig yw hyn, mae hefyd yn sefyllfa beryglus i'r anifeiliaid dan sylw, a gallai arwain at risg pellach pe bai'r anifeiliaid yn cyrraedd y ffordd fawr.

Mae hawl gan y ffermwr i ladd y ci os yw’n poeni ei dda byw.

Dylech wastad gadw eich ci o dan reolaeth pan fydd anifeiliaid eraill o amgylch, ac os gwelwch chi gi yn rhydd ac yn poeni anifeiliaid, riportiwch y peth ar-lein

Dwyn da byw

Gall anifeiliaid pori fod yn darged hawdd yn enwedig mewn ardaloedd gwledig anghysbell.

  • cadwch lygad ar eich anifail/anifeiliaid yn rheolaidd
  • riportiwch unrhyw gerbydau amheus
  • dylech wella diogelwch o amgylch yr ardal lle mae’r anifail/anifeiliaid yn pori
  • gall tagiau clust, brandiau corn, marciau rhewi, brandio carnau, tatŵs a microsglodion i gyd adnabod eich anifail/anifeiliaid os cânt eu dwyn
  • o ran gwartheg (gwartheg, bison neu byffalo), os oes anifail ar goll neu’n cael ei ddwyn bydd angen i chi riportio hynny i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain o fewn saith diwrnod
  • mae gan rai ardaloedd gynlluniau Gwarchod Ffermydd, ac efallai bod gwerth ymuno â nhw.


Cofiwch fod pasbort ceffylau yn ofyniad cyfreithiol. Gallwch ddod o hyd i wybodaeth am sut i wneud cais am basport ceffylau.

Riportiwch lladrad da byw ar-lein

Hela

Hela llwynogod

Mae hela llwynogod yn anghyfreithlon; mae hela drwy ddilyn trywydd a llusgo (lle mae’r helfa yn dilyn arogl artiffisial sy’n cael ei osod ar y llwybr) yn gyfreithlon. Gellir defnyddio cŵn yn gyfreithlon fel rhan o helfa dilyn trywydd a llusgo.

Ceir eithriadau o dan Ddeddf Hela 2004 sy’n caniatáu i anifeiliaid gwyllt (gan gynnwys llwynogod) gael eu lladd ‘heb greulondeb’. Gellir defnyddio cŵn yn gyfreithlon i godi llwynog er mwyn iddo gael ei saethu.

Mae’n drosedd i:

  • ymgysylltu neu gymryd rhan yn y broses o fynd ar ôl anifail gwyllt
  • defnyddio neu ganiatáu i gi neu gŵn fynd ar ôl anifail gwyllt
  • caniatáu i dir gael ei ddefnyddio’n fwriadol i hela llwynog
  • hela llwynogod gyda chŵn

Os ydych yn credu bod rhywun wedi torri’r gwaharddiad ar hela llwynogod, yna mae trosedd bywyd gwyllt wedi’i chyflawni, mae angen i chi roi gwybod i ni drwy ei riportio ar-lein.

Creulondeb i anifeiliaid

Creulondeb i anifeiliaid yw pan nad yw rhywun yn gofalu am anifail neu'n brifo anifail yn fwriadol.

Gall gynnwys unrhyw beth o drais corfforol i drallod neu esgeulustod meddyliol bwriadol, er enghraifft peidio â bwydo neu lanhau anifail.

Os ydych chi'n gweld, neu'n amau, y gallai rhywun fod yn trin anifail yn wael, boed yn drais corfforol, esgeulustod neu unrhyw fath arall o greulondeb, dylech ei riportio i linell greulondeb 24 awr yr RSPCA.

Gallwch gysylltu â nhw ar 0300 1234 999. Bydd yr alwad yn costio’r un faint ag unrhyw alwad arall i rif llinell dir y DU. 

Rydym yn gweithio gyda’r RSPCA i ymchwilio i achosion o greulondeb i anifeiliaid.

Cŵn afreolus mewn mannau cyhoeddus

Mae'n drosedd gadael i gi fod yn afreolus o beryglus – yn gyhoeddus neu'n breifat.

Ystyrir bod ci yn afreolus os yw’n:

  • anafu rhywun
  • gwneud i rywun boeni y gallai’r ci eu hanafu


Gall llys hefyd benderfynu bod eich ci yn afreolus o beryglus os yw’n:

  • ymosod ar anifail rhywun
  • bod perchennog anifail yn credu y gallent gael eu hanafu pe bydden nhw’n ceisio stopio eich ci rhag ymosod ar eu hanifail nhw


Cofiwch, mae gan ffermwr yr hawl i ladd eich ci os yw’n poeni eu da byw.

Os gwelwch chi gi yn rhydd, riportiwch hynny ar-lein.

Os yw’n ymddangos yn afreolus, dywedwch wrthym drwy alw 101.

Cŵn sydd wedi’u gwahardd

Yn y DU, mae’n anghyfreithlon i berchen ar fathau penodol o gŵn, sef:

  • Daeargi Pydew (yn cynnwys daeargwn pydew croesfrid)
  • Tosa Siapaneaidd
  • Dogo Argentino a
  • Fila Braziliero


Mae hefyd yn anghyfreithlon:

  • gwerthu ci sydd wedi’i wahardd
  • gadael ci sydd wedi’i wahardd
  • rhoi ci sydd wedi’i wahardd i ffwrdd
  • bridio o gi sydd wedi’i wahardd


Mae p'un a yw eich ci o fath sydd wedi’i wahardd yn dibynnu ar sut mae'n edrych, yn hytrach na'i frîd neu ei enw.

Gallwch ddarllen mwy o wybodaeth am gŵn sydd wedi’u gwahardd.

Os ydych yn credu bod rhywun wedi neu wrthi’n bridio cŵn anghyfreithlon, dylech riportio hynny ar-lein.

Os yw'n ymddangos ei fod allan o reolaeth, dywedwch wrthym trwy ffonio 101.

Mwy o wybodaeth a gwasanaethau sy’n cwmpasu anifeiliaid anwes: