Beth yw stelcio?

Os ydych chi, neu rywun rydych chi'n eu nabod, yn cael eich stelcio neu'ch aflonyddu, mae yna bethau y gallwch eu gwneud i helpu i ddelio â’r peth. Does dim rhaid ichi oddef yr ymddygiad yma na dioddef yn dawel.

Os ydych chi'n cael eich aflonyddu neu’ch stelcio:

• cadwch bob cysylltiad â'r stelciwr neu'r aflonyddwr mor fach ag y bo modd
• siaradwch ag aelodau o’r teulu, ffrindiau, cymdogion, cydweithwyr neu reolwr rydych chi’n gallu dibynnu arnyn nhw am yr hyn sy'n digwydd, os ydych chi'n teimlo'n gyffyrddus yn gwneud hynny
• dilynwch eich greddf a chofiwch nad eich bai chi yw hyn
• riportiwch stelcio neu aflonyddu i ni

Does dim angen ichi gasglu 'tystiolaeth' cyn ichi riportio stelcio neu aflonyddu i ni. Os ydych chi'n cadw cofnod o'r hyn sydd wedi digwydd, mae'n ddefnyddiol os gallwch chi:

• cofnodi pob digwyddiad cyn gynted â phosibl wedyn a nodi'r amser a'r dyddiad
• nodi manylion unrhyw dystion a allai fod wedi gweld neu glywed unrhyw beth
• cadw cofnod o sut roedd y person sy'n aflonyddu arnoch chi yn edrych; er enghraifft, manylion am beth roedden nhw’n wisgo neu eu cerbyd
• cadw negeseuon neu recordio unrhyw alwadau ffôn rydych chi'n eu cael
• gofyn i gymdogion, ffrindiau a phobl rydych chi'n gweithio gyda nhw gofnodi unrhyw fanylion os byddan nhw'n dyst i unrhyw beth

Gallai stelcio neu aflonyddu ar-lein olygu stelcio drwy'r cyfryngau cymdeithasol, aflonyddu trwy neges destun neu waradwyddo trwy bostio lluniau neu fideos.

Gall ddigwydd i unrhyw un, ond mae'n digwydd yn fwyaf aml ochr yn ochr â mathau eraill o stelcio ac aflonyddu.

Mae yma gamau y gallwch eu cymryd i’ch cadw chi’ch hun yn ddiogel, ond dim ond yr hyn sy'n ddiogel i chi y dylech ei wneud.

Gwiriwch osodiadau cyfrifon cyfryngau cymdeithasol

Gwiriwch y gosodiadau preifatrwydd ar eich holl gyfrifon yn y cyfryngau cymdeithasol.

Mae gan y Ganolfan Seiberddiogelwch Genedlaethol gyngor ar sut i wirio'ch gosodiadau ar yr holl brif lwyfannau yn y cyfryngau cymdeithasol (Facebook, X.com, YouTube, Instagram, LinkedIn, Snapchat a TikTok).

Amddiffynnwch eich dyfeisiau

Amddiffynnwch eich ffôn, eich llechen a’ch cyfrifiaduron trwy ddefnyddio cyfrinair cryf neu PIN, neu defnyddiwch gyfuniad o'r ddau.

Gofalwch fod gennych chi feddalwedd wrth-feirws a mur tân wedi'u gosod ar eich dyfeisiau a'u bod nhw’n gyfredol. Mae hyn yn dod o hyd i ysbïwedd a allai fod wedi'i gosod ar eich dyfeisiau ac unrhyw ffeiliau sy'n anniogel i'w hagor. Rhagor o wybodaeth yn Get Safe Online.

Rheolwch gyda phwy rydych chi'n rhannu’ch lleoliad ar eich dyfeisiau a'ch apiau

Mae’n hawdd eich olrhain chi os yw'ch lleoliad wedi cael ei droi ymlaen ar eich ffôn neu’ch dyfeisiau eraill. Mae rhai apiau yn troi’r gosodiadau lleoliad ymlaen yn awtomatig, ond gallwch chi ddiffodd y rhain trwy fynd i'ch gosodiadau:

• diffodd gosodiadau lleoliad ar gyfer dyfeisiau Android
• diffodd gosodiadau lleoliad ar gyfer dyfeisiau Apple

Neu gallwch chi ddewis rhannu’ch lleoliad gyda ffrindiau a theulu dibynadwy yn unig:

• rhannu gosodiadau lleoliad ar gyfer dyfeisiau Android
• rhannu gosodiadau lleoliad ar gyfer dyfeisiau Apple

Cysylltiadau brys/negeseuon SOS

Gall llawer o ffonau, oriorau clyfar a dyfeisiau ffitrwydd gael eu gosod i anfon eich lleoliad hysbys diwethaf at gysylltiadau brys, ond os yw'r cysylltiad rydych chi wedi’i enwi yn eich stelcio neu'n eich aflonyddu, tynnwch eu henw nhw.

Gwybodaeth am sut i wneud hyn:

• Apple: Defnyddio SOS Brys ar eich iPhone
• Android: Cael help mewn argyfwng drwy ddefnyddio'ch ffôn Android

AirTags Apple a thracwyr Bluetooth eraill

Mae’r tracwyr hyn yn cael eu defnyddio i helpu pobl i ddod o hyd i eitemau coll, ond os cân nhw eu gollwng i mewn i fag neu boced, neu os cân nhw eu cuddio mewn car, mae modd eu defnyddio nhw i stelcio pobl.

Os gwelwch chi draciwr nad yw'n perthyn i chi, tynnwch lun ohono lle daethoch chi o hyd iddo (os yw'n ddiogel gwneud hynny), ac os ydych chi'n credu ei fod yn rhan o batrwm o stelcio neu aflonyddu, naill ai riportiwch y peth i ni neu dywedwch wrth y swyddog sy'n delio â'ch achos, os yw'n achos sydd ar ei hanner.

Y rhyngrwyd pethau a dyfeisiau clyfar

Mae'r rhain yn ddyfeisiau sy'n gysylltiedig â'r rhyngrwyd, gan gynnwys popeth o glychau drws i beiriannau golchi.

Gall rhai o'r dyfeisiau hyn gael eu defnyddio gan stelcwyr neu aflonyddwyr i glustfeinio, neu i wneud yr aflonyddu.

Os oes gennych chi unrhyw ddyfeisiau clyfar yn eich cartref chi sydd wedi'u gosod gan stelciwr sy ddim yn byw yn eich tŷ chi erbyn hyn, ystyriwch wneud y pethau yma:

• ailosod y ddyfais yn ôl i osodiadau’r ffatri, wedyn ei ailosod o'r dechrau gan ddefnyddio'ch cyfrif chi’ch hun
• defnyddio cyfrineiriau ar wahân cryf ar gyfrifon dyfeisiau clyfar
• os nad yw'n hanfodol bod y ddyfais ar-lein, ystyriwch ei datgysylltu

Newidiwch eich cyfrinair Wi-Fi

Newidiwch y cyfrinair a roddwyd i chi i ddechrau am gyfrinair cryfach.

Dylech osgoi defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol neu fancio ar-lein drwy ddefnyddio Wi-Fi cyhoeddus gan nad yw hynny’n ddiogel yn aml ac fe allai’ch manylion gael eu dwyn. I gadw'n ddiogel wrth ddefnyddio Wi-Fi cyhoeddus cysylltwch â rhwydwaith preifat rhithwir (VPN).

Bancio ar-lein

Os ydych chi'n poeni am gael eich cloi allan o'ch cyfrifon banc neu’n poeni y gallai rhywun gyfyngu mynediad i'ch arian, siaradwch â'ch banc. Gall rhai banciau dynnu sylw at gyfrif a allai fod mewn perygl.

Os ydych chi, neu rywun rydych chi'n eu nabod, yn cael eich stelcio neu'ch aflonyddu, gallwch riportio’r peth i ni, ond os nad ydych chi'n teimlo'n barod i gysylltu â ni eto, gallwch gael cyngor a chymorth gan y sefydliadau yma sy'n deall eich anghenion penodol.

Sefydliadau cymorth lleol

Gwasanaeth Stelcio Victim Support: Llwybr at Ddiogelwch

Gwasanaeth cymorth stelcio cyfrinachol am ddim sy'n gweithredu ledled De Cymru. Yn darparu Gweithwyr Achos Eiriolaeth Stelcio Annibynnol (ISACs) sy'n gallu cynnig cymorth a chyngor arbenigol i ddioddefwyr stelcio.

Ffoniwch 0300 30 30 161 neu e-bostiwch [email protected].

Sefydliadau cymorth cenedlaethol

Protection Against Stalking

Elusen genedlaethol sy'n codi ymwybyddiaeth o stelcio ac aflonyddu ac yn rhoi cymorth i ddioddefwyr a'u teuluoedd.

Ymddiriedolaeth Suzy Lamplugh

Mae Ymddiriedolaeth Suzy Lamplugh yn elusen sy'n darparu hyfforddiant, cyngor ac ymgyrchoedd ar gyfer diogelwch personol ac ymwybyddiaeth o stelcio. Mae'n rhedeg y Llinell Gymorth Stelcio Genedlaethol ac yn cefnogi dioddefwyr stelcio.

Llinell Gymorth Genedlaethol Stelcio (0808 8020 300)

Yn cynnig cymorth ymarferol i unrhyw un sydd wedi cael ei effeithio gan stelcio neu aflonyddu a phecyn cymorth ar-lein a all eich helpu i nodi a ydych chi'n cael eich stelcio.  

Gwasanaeth Paladin

Yn darparu Gweithwyr Achos Eiriolaeth Stelcio Annibynnol (ISACs) sydd wedi’u hyfforddi ac sy'n gallu cynnig cymorth a chyngor arbenigol i ddioddefwyr stelcio. Byddan nhw’n helpu i weithio gyda'r dioddefwr a'r heddlu drwy gydol yr ymchwiliad, ac yn rhoi cymorth i'r dioddefwr yn ystod proses y llys. Gall dioddefwyr gael cymorth gan ISAC hyd yn oed os nad ydyn nhw wedi riportio’r peth i'r heddlu eto.

Mae gan Paladin ISACs hefyd sy'n gweithio gyda phobl ifanc (16 oed a throsodd) sydd wedi dioddef stelcio.

Ymddiriedolaeth Alice Ruggles  

Yn codi ymwybyddiaeth o reolaeth drwy orfodaeth a stelcio i helpu dioddefwyr i ofyn am help yn gynt.

Karma Nirvana  

Elusen arbenigol ar gyfer dioddefwyr a goroeswyr cam-drin ar sail 'anrhydedd' honedig yn y Deyrnas Unedig.

Refuge

Yn helpu dioddefwyr i ailadeiladu eu bywydau a goresgyn gwahanol fathau o drais a chamdriniaeth. Refuge sy’n rhedeg y Llinell Gymorth Genedlaethol Cam-drin Domestig (0808 2000 247).

Llinell Gymorth Gwasanaeth Cyswllt Digroeso gan garcharor: 0300 060 6699

Cynnig cyngor i unrhyw un sy'n cael cysylltiad digroeso gan droseddwr sydd yn y carchar. Mae'r llinell gymorth ar gael o ddydd Llun i ddydd Gwener, 9am tan 4pm. Anfonwch ebost at [email protected] neu gwnewch  'gais di-gyswllt' ar wefan gov.uk.

Stelcio neu aflonyddu ar-lein

Llinell Gymorth Pornograffi Dial

Cyngor, arweiniad a chymorth i oedolion (dros 18 oed).

Llinell Gymorth Seiber

Help arbenigol am ddim i ddioddefwyr seiberdroseddau a niwed ar-lein.

Y Ganolfan Seiberddiogelwch Genedlaethol

Cyngor ar wella’ch diogelwch ar-lein.

Cymorth i bobl ifanc

The Mix

Yn darparu cymorth cyfrinachol am ddim i bobl ifanc dan 25 oed ar-lein, drwy’r cyfryngau cymdeithasol a’r ffôn symudol.

Ymddiriedolaeth Hollie Gazzard

Yn helpu pobl ifanc i ddeall peryglon perthnasau afiach. Yn gweithio gydag ysgolion a cholegau i godi ymwybyddiaeth am gam-drin domestig, stelcio a rheolaeth drwy orfodaeth. Mae'n cynnig ap diogelwch personol am ddim, yr Hollie Guard. 

@yourpolice.uk

Cyfrif Instagram sy'n rhoi lle diogel a chyngor i bobl ifanc yn eu harddegau.

Rhagor o gyngor

Gallwch weld rhagor o gymorth yn Mudiadau cymorth i ddioddefwyr a thystion.