Covid-19: I’r sawl sy’n cydymffurfio â’r rheoliadau, diolch. I’r sawl sy’n eu torri – gallwn orfodi’r rheolau, a byddwn yn gwneud hynny

Er bod y mwyafrif helaeth o unigolion yn chwarae eu rhan drwy gydymffurfio â rheoliadau Llywodraeth Cymru, mae Heddlu De Cymru’n ymateb i 40 adroddiad o achosion posibl o’u torri bob dydd ar gyfartaledd.

Yn unol â’r arddull plismona cenedlaethol, mae ein swyddogion yn parhau i ddefnyddio’r dull o ymgysylltu, annog ac esbonio gan ei fod yn ddigonol i ddelio ag ymddygiad cymedrol yn y rhan fwyaf o achosion.

Fodd bynnag, mae’r neges i’r sawl sy’n gwrthod ymgysylltu neu sy’n amlwg yn anwybyddu’r rheolau yn syml;  gallwn gymryd camau gorfodi a byddwn yn gwneud hynny.

Ers i fesurau’r cyfyngiadau symud lleol gael eu cyflwyno am y tro cyntaf ganol fis Medi, rydym wedi cyflwyno sawl hysbysiad cosb benodedig neu wedi rhoi gwybod am bobl i’w hystyried am erlyniad, gan gynnwys:

• 12 mewn un cyfeiriad ym Mhorth, y Rhondda, lle y cafodd parti anghyfreithlon ei gynnal mewn tŷ;
• Modurwr a deithiodd o Aberystwyth i Ferthyr Tudful i brynu fan;
• Perchennog tŷ ym Mhen-y-bont ar Ogwr a gafodd ei rhybuddio gan swyddogion am gael ymwelwyr i’w thŷ. Cafodd hysbysiad cosb benodedig ar ôl i swyddogion gael eu galw yn ôl y noson honno a gweld bod pobl yn cuddio’n yr ardd.
• Dyn a oedd yn teithio o Gaerdydd i Rondda Cynon Taf yn rheolaidd i fynychu’r safle trwyddedig y mae’n ymweld ag ef yn aml.
• Menyw o Abertawe a ddychwelodd o wyliau dramor ac a ddychwelodd i’r gwaith y diwrnod canlynol yn hytrach na hunanynysu fel sy’n ofynnol.

Gwnaed tua 20 o atgyfeiriadau’n ymwneud ag ymddygiad gwrthgymdeithasol hefyd yn hytrach na chyflwyno hysbysiadau cosb benodedig ar eu cyfer, a chafodd systemau sain a mathau eraill o offer eu hatafaelu mewn nifer bach o achosion. Gwnaed gorchmynion gwasgaru o dan adran 35 hefyd lle y bo’n briodol.

Yn ogystal â chamau gorfodi o’r fath, rydym yn parhau i gydweithio ag asiantaethau partner, gan gynnwys awdurdodau lleol a phrifysgolion er mwyn annog a gorfodi pobl i gydymffurfio â’r rheoliadau. Mae’r gweithgareddau a wnaed ar y cyd yn cynnwys:

• Mynd ati’n weithredol i ymweld â safleoedd trwyddedig ledled de Cymru er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r rheoliadau. Mewn un gweithrediad ar y cyd yn Rhondda Cynon Taf a Merthyr Tudful, ymwelwyd â 26 o safleoedd trwyddedig a dim ond i un ohonynt y bu’n rhaid i ni roi cymorth iddo er mwyn sicrhau ei fod yn cydymffurfio â’r rheoliadau. Mewn achosion eraill lle y cafwyd achosion mwy difrifol o dorri’r rheoliadau, cyflwynwyd sawl hysbysiad i wella neu gau safleoedd.
• Ymweliadau adweithiol â safleoedd trwyddedig y rhoddwyd gwybod eu bod yn torri’r rheoliadau. Er nad oedd pob digwyddiad yn cyd-fynd â’r adroddiadau, roedd rhai ohonynt yn cynnwys achosion difrifol o dorri’r rheoliadau. Bu’n rhaid i swyddogion yr heddlu roi terfyn ar barti priodas mewn lleoliad yn Abertawe, a oedd yn cynnwys dros 100 o westeion. Y diwrnod canlynol, cyflwynodd partneriaid awdurdodau lleol hysbysiad cosb benodedig i berchennog y busnes.
• Ymweliadau rhagweithiol ac adweithiol â neuaddau preswyl prifysgolion. Er bod y mwyafrif helaeth o fyfyrwyr wedi ymgysylltu â’n swyddogion ac wedi gwrando ar y cyngor a roddwyd, mae tua 190  ohonynt wedi derbyn Contractau Ymddygiad Derbyniol.

Pwysleisiodd y Prif Uwcharolygydd, Andy Valentine, sy’n Gomander Aur ar gyfer ymateb yr Heddlu i Covid, mai annog y cyhoedd i gydymffurfio â’r rheoliadau yn wirfoddol yw’r dull a ffefrir gan yr heddlu o hyd, ond bod y swyddogion yn barod i gymryd camau gorfodi yn ôl yr angen a lle y bo’n gymesur i wneud hynny.

Dywedodd y Prif Uwcharolygydd Valentine: “Mae’r pandemig iechyd hwn yn parhau i effeithio ar bob un ohonom, a dylai pawb fod yn chwarae eu rhan gan mai dyna’r peth cywir i’w wneud i amddiffyn ein hunain, ein hanwyliaid a’r GIG y mae pob un ohonom yn dibynnu arno.

“Mae’r mwyafrif helaeth o’r cyhoedd yn gwneud hynny, ac mae’r galw am gamau gorfodi yn parhau i fod yn gymharol isel. Byddem bob amser yn ffafrio hyn. Rydym yn ymateb i’r un lefelau o droseddau a galwadau brys am wasanaeth ag yr oeddem yn eu derbyn cyn i’r pandemig ddechrau, felly mae angen i ni allu cyrraedd y rheini sydd angen ein cymorth fwyaf cyn gynted â phosibl.

“Rydym bob amser wedi rhoi blaenoriaeth i gadw De Cymru’n Ddiogel ac rydym yn ddiolchgar i’r aelodau o’r cyhoedd sy’n gwneud y peth cywir ac yn ein galluogi i wneud hynny.

“I’r rheini sy’n parhau i anwybyddu’r rheolau drwy gynnal a mynychu partïon mewn tai, anwybyddu’r cyfyngiadau teithio – boed hynny’n lleol, yn genedlaethol neu’n rhyngwladol – neu’n methu cydymffurfio â’r gofynion o ran hunanynysu, gallwn gymryd camau gorfodi a byddwn yn gwneud hynny.

“Hoffwn atgoffa’r unigolion hynny y gall y gosb o dorri’r cyfyngiadau fod yn waeth nag y maent yn ei ddisgwyl.  Er bod y dirwyon yn dechrau ar £60, gall y cyfanswm hwnnw godi ac arwain at wŷs mewn llys – yn yr un modd â’r feirws y mae’r rhan fwyaf ohonom yn ymrwymedig i fynd i’r afael ag ef – gall fod yn gostus iawn.’’