South Wales Police Crest

South Wales Police

quick exit

SWP 50

South Wales Police 50 year anniversary

Mae Heddlu De Cymru yn dathlu hanner canrif ers i bedwar heddlu ddod at ei gilydd i ffurfio heddlu mwyaf Cymru.

 

Ar 1 Mehefin 1969, daeth heddluoedd rhagflaenol Merthyr Tudful, Morgannwg, Abertawe a Chaerdydd at ei gilydd a sefydlwyd heddlu newydd.

 

O’r diwrnod hwnnw, mae Heddlu De Cymru, neu Gwnstabliaeth De Cymru fel y’i gelwid yn wreiddiol, wedi tyfu i fod yn un o’r heddluoedd sy’n perfformio orau yn y wlad.

 


Gareth Madge o Ganolfan Treftadaeth Heddlu De Cymru yn adrodd yr hanes::

 

“Yn y blynyddoedd cyn yr uniad, roedd pryderon ynghylch nifer yr heddluoedd yng Nghymru a Lloegr wedi tyfu’n sylweddol, gan arwain at Ddeddf yr Heddlu 1964 a roddodd pŵer i’r Ysgrifennydd Cartref ofyn i heddluoedd uno, os nad oeddent yn gwneud hynny’n wirfoddol.

 

Yma yn Ne Cymru, cynigiwyd y dylai Morgannwg, Caerdydd, Abertawe a Merthyr Tudful uno i fod yn un Heddlu. Cafwyd rhywfaint o ddadlau ynghylch y mater, gan fod rhai pobl o’r farn y dylai Caerdydd gadw ei heddlu ei hun, o ystyried ei statws fel prifddinas Cymru. Roeddent hefyd am weld pencadlys unrhyw heddlu a oedd yn cael ei uno yn cael ei leoli yng nghanol y ddinas.

 

Fodd bynnag, yn y pen draw, yn dilyn ymchwiliad cyhoeddus, cyflwynodd yr Ysgrifennydd Cartref y gorchymyn hanfodol i’r heddluoedd uno, a sefydlwyd Cwnstabliaeth De Cymru ar 1 Mehefin 1969. Cafodd y pencadlys ei leoli yn hen Bencadlys Cwnstabliaeth Morgannwg ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

 

Dros y blynyddoedd ers 1969, mae’r heddlu hwn wedi datblygu’n gyson i ateb heriau’r cyfnod.

 

“Rydym wedi wynebu nifer o heriau dros y 50 mlynedd diwethaf – gan gynnwys y ffaith bod ein hardaloedd rheoli daearyddol wedi newid sawl gwaith dros y blynyddoedd; mae staff yr heddlu bellach yn gweithio mewn rhai o’r swyddi uchaf yn y sefydliad; lleoliadau ein gorsafoedd heddlu; dod â’r gofyniad i fyw mewn cartref yr heddlu i ben; a rôl merched ym maes plismona. Dim ond rhai enghreifftiau yw’r rhain, ac os ydych yn cymryd yr amser i ystyried y peth, maent wir yn helpu i greu darlun sy’n dangos cymaint mae pethau wedi newid.”

 


Dywedodd y Prif Gwnstabl Matt Jukes:

  

“Dros y 12 mis nesaf, byddwn yn edrych yn ôl ar y pum degawd diwethaf, gan ddechrau gyda diwrnodau cynnar yr heddlu ar ôl yr uniad.

 

“Bob mis, wrth i ni ddathlu’r cyflawniadau a wnaed dros y blynyddoedd, byddwn yn canolbwyntio ar thema newydd – yn gyntaf, byddwn yn edrych yn ôl ar sut mae ein lifrai wedi newid dros y blynyddoedd.

 

“Byddwn hefyd yn galw ar lawer o’n cydweithwyr presennol a’n cyn-gydweithwyr i’n helpu ni yn bersonol i adrodd ein stori.

 

“Mae sicrhau cyflawniadau’r rheini a fu’n gwasanaethu dros y 50 mlynedd diwethaf, a’r rhai sy’n parhau i wasanaethu heddiw, yn bwysig iawn. Dyna pam rwyf am achub ar y cyfle hwn i ddiolch i bob aelod o’n staff sydd wedi ein helpu i fod yr heddlu rydym heddiw a’r heddlu rydym yn gobeithio ei fod yn y dyfodol.

MENU